Beelden lezen

Beelden lezen

Ik ken er geen Nederlandse variant van, helaas, maar leuk is het wel: Reading The Pictures. Het is een website. Met plaatjes, uiteraard. Maar ook veel tekst erbij waarin de auteur zijn gedachten over de foto laat gaan en zich afvraagt: Waarom treft dit beeld mij? Waarom blijf ik ernaar kijken? Wat heeft de fotograaf willen zeggen? Wat kan ik er als kijker over zeggen, wat vind ik ervan? Hoe toont dit beeld mij een ander perspectief op het onderwerp?

Visuele geletterdheid
De laatste berichten gaan veelal over de Amerikaanse verkiezingen en de narcistische Trump – bewijs voor zijn narcisme wordt in woord en beeld gebracht – maar de onderwerpen lopen uiteen van vrouwen, oorlog, begraafplaatsen tot virtual reality. Reading The Pictures wil ‘visuele geletterdheid’ bevorderen door het bestuderen en beschrijven van inhoud en context van beelden. Hiermee maken de redacteuren van de site voorkeuren en stereotyperingen zichtbaar in de manier waarop een onderwerp in beeld wordt gebracht.

Twijfel
Dat is ook meteen de reden waarom ik zoiets in het Nederlands zou willen zien: het geeft letterlijk een beeld van de tijd, van de omgeving en de samenleving waarin we leven. Van onszelf en onze manier van kijken. Ik heb behoefte aan genuanceerde en aandachtige duiding via mooie foto’s en goede teksten. Niet te snel en flitsend, daar hebben we al genoeg van. Wel reflectief, nadenkend en twijfel toelatend. Twijfel aan zogenaamde feiten, twijfel aan het bestaan van dé Nederlander, dé moslim, dé Nederlandse cultuur. Nadenken over wat het nou betekent om nu te leven, in deze tijd? Wat het betekent om de wereld om jou heen – je straat, je buurt, je dorp of stad, je land – te zien veranderen? Wat zie je eigenlijk? En klopt het beeld dat anderen je voorschotelen? Wat laten kranten en tijdschriften eigenlijk zien? En wat niet? Zet het je aan het denken of neem je het direct voor waar aan?

Eerste les
Het is belangrijk om stil te staan bij hoe we iets in beeld brengen. Het doet me denken aan de opdracht die ik kreeg bij mijn toelatingsgesprek op de Academie: teken of schilder een stilleven in verschillende ‘snelheden’ – in vijf minuten, een kwartier, een uur. Toen ik met de resultaten terugkwam vroeg de hoofddocent van de grafisch afdeling: ‘Waarom heb je het maar van één kant bekeken?’ Ik kon mezelf wel voor mijn kop slaan. Gelukkig ben ik wel aangenomen, maar mijn eerste les had ik dus al geleerd voordat ik goed en wel was begonnen: er zijn altijd meer kanten aan een beeld, er is niet maar één manier om iets in beeld te brengen.

Maar dan moet je wel begrijpen wat er in het beeld gebeurt. Daarom is het belangrijk om beelden te kunnen lezen, reading the pictures, en vervolgens onder woorden te brengen wat die beelden met je doen en hoe ze je kijk op de wereld beïnvloeden.

Beelden lezen